Υπάρχουν πρόεδροι που διοικούν μια ομάδα.
Υπάρχουν πρόεδροι που κατακτούν τίτλους.
Και υπάρχουν ελάχιστοι που, όταν τελειώσει η εποχή τους, αντιλαμβάνεσαι ότι άφησαν πίσω τους έναν σύλλογο διαφορετικού μεγέθους από εκείνον που παρέλαβαν.
Ο Σωκράτης Κόκκαλης ανήκει ξεκάθαρα στην τελευταία κατηγορία.
Μπορεί κάποιος να τον συμπαθεί ή να τον αντιπαθεί.
Μπορεί να συζητά επί ώρες για αποφάσεις, μεταγραφές, προπονητές και ολόκληρη την εποχή του ελληνικού ποδοσφαίρου εκείνων των χρόνων.
Υπάρχει όμως κάτι πολύ δύσκολο να αμφισβητηθεί:
ο Ολυμπιακός πριν από τον Κόκκαλη και ο Ολυμπιακός μετά τον Κόκκαλη δεν ήταν ο ίδιος σύλλογος.
Παρέλαβε μια ομάδα που είχε ξεχάσει πώς είναι να κυριαρχεί
Οι νεότεροι φίλαθλοι δυσκολεύονται ίσως να το φανταστούν.
Υπήρξε εποχή που ο Ολυμπιακός έμεινε για χρόνια χωρίς πρωτάθλημα.
Για έναν σύλλογο που σήμερα έχει συνδέσει σχεδόν ολόκληρη τη σύγχρονη ιστορία του με τον πρωταθλητισμό, αυτό μοιάζει παράξενο.
Κι όμως συνέβη.
Η άφιξη Κόκκαλη σηματοδότησε σταδιακά τη μετάβαση σε κάτι τελείως διαφορετικό.
Ο Ολυμπιακός άρχισε να λειτουργεί ξανά με τη λογική ότι δεν αρκεί να διεκδικεί το πρωτάθλημα.
Πρέπει να το παίρνει.
Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας ήταν ίσως σημαντικότερη ακόμη και από τους ίδιους τους τίτλους.
Έφερε παίκτες που έκαναν τον κόσμο να περιμένει την Κυριακή
Εκείνη η εποχή δημιούργησε μια ολόκληρη γενιά φιλάθλων.
Τζόρτζεβιτς.
Γιαννακόπουλος.
Αλεξανδρής.
Καραπιάλης.
Ζιοβάνι.
Ζάχοβιτς.
Ριβάλντο.
Καρεμπέ.
Τα ονόματα είναι πολλά.
Άλλοι πέτυχαν περισσότερο, άλλοι λιγότερο.
Το σημαντικό όμως είναι ότι ο Ολυμπιακός άρχισε να προσελκύει ποδοσφαιριστές που προηγουμένως ο Έλληνας φίλαθλος θα περίμενε να δει μόνο στην τηλεόραση.
Ειδικά η άφιξη παικτών όπως ο Ριβάλντο δημιούργησε την αίσθηση ότι ο σύλλογος μπορούσε πλέον να κοιτάξει πολύ ψηλότερα.
Δεν ήταν απλώς μεταγραφές.
Ήταν μηνύματα.
Δημιούργησε την απαίτηση της νίκης
Αυτό είχε και κόστος.
Στον Ολυμπιακό εκείνης της περιόδου το «καλή προσπάθεια» σταμάτησε να αρκεί.
Προπονητές έφευγαν ενώ είχαν πετύχει.
Παίκτες κρίνονταν σκληρά.
Μία ήττα μπορούσε να δημιουργήσει κρίση.
Από έξω αυτό μπορεί να έμοιαζε υπερβολικό.
Και πολλές φορές ήταν.
Αλλά δημιουργήθηκε μια κουλτούρα όπου η νίκη θεωρούνταν υποχρέωση.
Αυτή η κουλτούρα πέρασε από γενιά σε γενιά και υπάρχει στον σύλλογο μέχρι σήμερα.
Το Ρέντη και το Καραϊσκάκη δεν ήταν λεπτομέρειες
Οι πρόεδροι πολλές φορές κρίνονται μόνο από τις μεταγραφές.
Αλλά οι πραγματικά σημαντικές αλλαγές μένουν όταν οι παίκτες και οι προπονητές έχουν φύγει.
Οι εγκαταστάσεις.
Το προπονητικό κέντρο.
Το γήπεδο.
Η εμπορική ανάπτυξη.
Η συνολικότερη οργάνωση του συλλόγου.
Ο Ολυμπιακός πέρασε σταδιακά από την παραδοσιακή μορφή μιας μεγάλης ελληνικής ομάδας σε ένα πολύ πιο οργανωμένο ποδοσφαιρικό brand.
Αυτό δεν συνέβη από τη μία ημέρα στην άλλη.
Χρειάστηκε χρόνια.
Και εκεί βρίσκεται μεγάλο κομμάτι της πραγματικής κληρονομιάς της εποχής Κόκκαλη.
Δεν ήταν όλα τέλεια
Φυσικά και όχι.
Έγιναν λάθη.
Πολλά.
Υπήρξαν μεταγραφές που απέτυχαν.
Προπονητές που έφυγαν βιαστικά.
Ευρωπαϊκές απογοητεύσεις.
Και πάνω από όλα, υπήρξε για χρόνια η αίσθηση ότι ο Ολυμπιακός είχε μεγαλώσει τόσο πολύ στην Ελλάδα ώστε η Ευρώπη έπρεπε να του έχει δώσει περισσότερα.
Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο «αλλά» εκείνης της εποχής.
Η απόλυτη εγχώρια κυριαρχία δεν μεταφράστηκε στην αντίστοιχη ευρωπαϊκή επιτυχία.
Χρειάστηκαν πολλά χρόνια ακόμη και μια άλλη εποχή για να έρθει το ευρωπαϊκό τρόπαιο.
Τι άφησε τελικά πίσω του;
Το πραγματικό μέγεθος ενός προέδρου φαίνεται όταν φύγει.
Και στην περίπτωση του Κόκκαλη έμεινε ένας Ολυμπιακός που θεωρούσε πλέον αυτονόητο ότι πρέπει να πρωταγωνιστεί.
Έμεινε μια νέα γενιά οπαδών.
Έμειναν τίτλοι.
Έμειναν μεγάλοι παίκτες.
Έμειναν υποδομές.
Και κυρίως έμεινε μια διαφορετική αντίληψη για το πόσο μεγάλος μπορούσε να γίνει ο σύλλογος.
Γι’ αυτό μπορεί κανείς να συζητήσει για πολλές αποφάσεις του Σωκράτη Κόκκαλη.
Αλλά δύσκολα μπορεί να αμφισβητήσει την επίδρασή του.
Δεν διοίκησε απλώς τον Ολυμπιακό μιας εποχής. Βοήθησε να δημιουργηθεί ο Ολυμπιακός που οι επόμενες γενιές θεώρησαν δεδομένο.
